مقدمه کود آهن

عنصر آهن يكي از ريز مغذي هاي ضروري براي ادامه حيات گياهان است، طوريكه اگر آهن به مقدار كافي در اختيار گیاه قرار نگيرد، گياه دچار بيماري فقر آهن يا همان زردبرگي مي شود كه در اين حالت چرخه فتوسنتز دچار اختلال شده و با كاهش جدي رشد و باردهي محصول مواجه خواهد شد. از آنجائيكه گياهان غذاي اصلي جانوران مي باشند و جانوران و گياهان غذاي اصلي انسانها مي باشند، فقر آهن گياهان، تاثير خود را در عملكرد تغذيه جانوران و بالطبع آن انسانها نيز به شدت نشان مي دهد.آهن از عناصر ضروري براي رشد و سلامتي بدن انسانها مي باشد و بهترين راه تامين آهن مورد نياز انسانها از طريق تغذيه گوشت جانوران و منابع گياهي است كه غني از آهن بوده باشند. به عنوان مثال گندم و برنجي كه آهن مورد نيازشان به مقدار كافي در طول دوره رشد تامين شده باشد، بهترين منبع براي تامين آهن مورد نياز انسانها مي باشد.

متاسفانه به علت عدم تامين آهن مورد نياز گياهان و جانوران، غالب جامعه انساني مخصوصا كودكان شيرخوار و دختران در سن رشد، مجبور به استفاده از شربت هاي آهن مي باشند كه اين روش تامين آهن بهيچ وجه قابل مقايسه با روش هاي طبيعي كه همانا تغذيه با منابع گياهي و جانوري كه غني از آهن بوده باشند، نيست.
ضرورت تامين آهن براي كشت و زرع از ساليان بسيار قبل براي بشر مشخص شده بود. با گذشت زمان و پيشرفت علم، مكانيسم هاي جذب آهن در گياهان مورد بررسي دقيق قرار گرفت و اختلاف و تمايز منابع تامين كننده آهن براي بشر نيز مشخص و آشكار شد. به عنوان مثال مي توان به موارد زير اشاره كرد كه كشاورزان براي تامين آهن دراختيار گياه قرار مي داده و ميدهند:
– كوبيدن ميخ به تنه گياهان
– ريختن براده آهن و ضايعات تراشكاري هاي آهن پاي درخت
– اضافه كردن پودر هاي سنگ معدني آهن مانند هماتيت و مگنتيت به خاك
– استفاده از سولفات آهن به عنوان كود
بر اساس نتايج حاصل ازسالها تحقيق، در حال حاضر اين امر اثبات شده است ماداميكه آهن بصورت محلول در آب باشد مي تواند به عنوان كود، تامين كننده آهن مورد نياز گياهان بوده و مورد مصرف گياهان قرار گيرد. كلاته كردن آهن كه همان تهيه كمپلكس هاي آلي آهن از تركيب آهن با عوامل كلاته كننده آلي است،بهترين و اقتصادي ترين روش محلول نگه داشتن عنصر آهن در محيط هاي قليائي مي باشد و لذا با توجه به خاك هاي ايران و قليائي بودن آن، استفاده از كلات هاي آلي آهن در كشاورزي امري ضروري بوده و به عبارتي تنها منبع تامين كننده آهن مورد نياز گياهان به حساب مي آيد.
يكي از مشكلات فراروي بخش كشاورزي در كشورهاي كمتر توسعه يافته، توليد محصولات با راندمان پائين و كيفيت كم مي باشد. فقر آهن برخي از محصولات توليدي در بخش كشاورزي اثرات مستقيمي در بخش بهداشت و درمان دارد. به عنوان نمونه مي توان به گندم و برنج توليد ايران اشاره كرد كه عموما فقير از نظر آهن مي باشند در صورتيكه اغلب محصولات وارداتي عموما غني از ميكروالمنت ها مي باشند چرا كه توجه به اهميت آهن در كشورهاي توسعه يافته، سالهاست كه مورد عنايت جدي قرار گرفته است. يكي از راههاي حل اين مشكل توليد محصولات با راندمان بالا و كيفيت مناسب با ترغيب و تشويق كشاورزان به استفاده از ميكروالمنت ها يا عناصر ريز مغذي و مخصوصا كود آهن با ترويج كودهاي ارزان قيمت و با كارآئي بالا ، مي باشد.
مهمترين عوامل كلاته كننده آهن كه در حال حاضر به مقدار زيادي بكار گرفته مي شوند، بنيانهاي آلي مي باشند كه نمك آهن اين تركيبات به عنوان كود مورد EDDHA و HEEDTA، EDTA، DTPA ،NTA مصرف قرار مي گيرند

 

معرفي كود آهن سكواسترين FeEDDHA

سكواسترين هاي موجود در ايران غالبا از نوع کلات آهن با بنیان EDDHA  مي باشند. این ترکیب دارای سه ایزومر اورتو-اورتو ،  ارتو- پارا و پارا- پارا هم باشد. از بين سه ايزومر فوق کمپلکس آهن با ايزومر ارتو- ارتو پایدارترین بوده و سپس کمپلکس ایزومر اورتو – پارا قرار دارد که می توانند در خاک های قلیایی ایران عنوان كود مورد مصرف قرار گيرد. در حال حاضر کودهای ترکیب FeEDDHA بصورت پودر جامد كه محتوي مقدار 6 درصد آهن کل مي باشد به بازار ايران عرضه مي شوند

معرفی انواع کودهای کلاته آهن

 عنصر آهن یکی از ریز مغذی های ضروری برای ادامه حیات گیاهان است، طوریکه اگر آهن به مقدار کافی در اختیار قرار نگیرد،گیاه دچار بیماری فقر آهن یا همان زردبرگی می شود که در این حالت چرخه فتوسنتز دچار اختلال شده و با کاهش جدی رشد و باردهی محصول مواجه خواهد شد. از آنجائیکه گیاهان غذای اصلی جانوران می باشند و جانوران و گیاهان غذای اصلی انسانها می باشند، فقر آهن گیاهان، تاثیر خود را در عملکرد تغذیه جانوران و بالطبع آن انسانها نیز به شدت نشان می دهد..

مقایسه کودهای موجود در بازار

 با توجه به مطالب مطرح شده در بالا جهت مقايسه كودهاي فوق ميتوان چنين نتيجه گيري كرد كه هرچند از نظر شدت رنگ، تركيب FeEDDHMA از ساير كودها به مراتب قوي تر می باشد، كه البته هيچ فايده علمي و عملی ندارد، اما بخاطر وجود عامل سمي پاراكرسول در ساختار آن عوارض جبران ناپذيري از نظر زيست محيطي دارد ، و در مقابل كود FeEDDHSA ، هرچند از نظر شدت رنگ ، ملايمتر می باشد، اما پس از جذب آهن ،  عوارض زيست محيطي كمتري دارد. به عبارت ديگر از نظر زیست تخریب پذیری، تركيب FeEDDHSA در مقایسه با FeEDDHA, FeEDDHMA, FeHBED كود سازگارتري با محيط زيست مي باشد.

   از طرف دیگر كودهاي آهن موجود در بازار در وضعيت فعلي به علت قيمت بالا، فقط در محصولات باغي، گلخانه اي و زينتي بكار گرفته مي شوند و بهيچ وجه امكان مصرف در محصولات زراعي را ندارند.

به همين دلائل و جهت رفع اين معضلات ، شیمی کاران سبز طوبی از سال 1388، با اصلاحاتي در ساختار و ماهيت تركيبات فوق، اقدام به تولید و عرضه تركيبات جديدي از خانواده سكواسترين هاي آهن با نام تجاری FeEDDHSAM نموده كه نه تنها از كليه كودهاي سكواسترين آهن موجود ارزانتر بوده بلکه از نظر زیست تخریب پذیری در مرتبه FeEDDHSA بوده و اثرات بسيار بهتري از نظر تغذيه گياهي و تامين آهن مورد نياز گياه دارد

تاریخچه کود آهن FeEDDHSAM

   باستحضار می رساند مجموعه  شیمی کاران سبز طوبی، از سالِ 1382 تحقیقاتِ خود را روی کودهای سکواسترین آهن آغاز نمود. این نوع از کودهایِ آهن بطور متوسط سالیانه حدود 3000 تن و با ارزبری به میزان حداقل20 میلیون دلار وارد کشور شده و می شود. تکنولوژی ساخت این محصول در اختیار تعداد انگشت شماری از کمپانی های بزرگ آمریکایی و اروپایی است. در چند سال اخیر حدود 80 درصد انواعِ این محصول در کشور چین تولید می شود……

رتبه بندی انواع کودهایِ کلاته آهن و معرفی کودِ کلات آهن EDDHSAM-Plus

کودهایِ کلات آهن را به عبارتی می شود به دو نوع شناسنامه دار و بدون شناسنامه تقسیم بندی کرد. کودهایِ کلات آهن شناسنامه دار محصولاتی هستند که ساختار شیمیایی آنها معین شده و برای شناسایی آنها فرمول و روش استانداری مشخص شده و قبلاً توسط منابع معتبر علمی معرفی شده اند مانند EDDHA  ، EDDHSA ، HBED ، EDTA ، IDHA ، DTPA و در مقابل کودهای بدون شناسنامه را داریم که هرچند فقر آهن گیاهان را مرتفع کرده و عملکردِ قابل دفاعی در کشاورزی و تغدیه گیاهی دارند اما ساختار شیمیایی آنها یا معین نشده و یا اینکه هنوز استاندارسازی برای آنالیز آنها تکمیل نشده و در منابع علمی معتبر معرفی نشده است. از جمله کودهای بدون شناسنامه می توان به کود کلات آهن EDDHSAM اشاره کرد که برای اولین بار توسط این شرکت در سال 1388 تولید شده و به بازار ایران عرضه شد