مقدمه انقلاب کریسپر در کشاورزی آمریکا
فناوری کریسپر به عنوان یک ابزار انقلابی، در حال دگرگون کردن صنعت کشاورزی است و ایالات متحده در این زمینه پیشگام است. دولت آمریکا با تسهیل مقررات و ایجاد فضایی مناسب برای تحقیق و توسعه، راه را برای تجاریسازی محصولات ویرایششده ژنتیکی هموار کرده است. این رویکرد باعث شده تا این کشور به مرکز نوآوری در این حوزه تبدیل شود.
گستردگی محصولات اصلاحشده با کریسپر در آمریکا
بر اساس دادههای وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA)، تعداد زیادی از گیاهان با استفاده از فناوری کریسپر اصلاح شده و مجوزهای لازم را دریافت کردهاند یا در مراحل نهایی آزمایشهای مزرعهای قرار دارند. این محصولات طیف وسیعی از گیاهان را در بر میگیرند:
-
گیاهان خانواده گندمیان (Grasses): با ۲۰ رویداد ثبتشده در صدر قرار دارند.
-
سویا (Soy): با ۱۹ رویداد.
-
کلزا (Canola): با ۱۳ رویداد.
-
سیبزمینی و ذرت (Potato & Corn): هر کدام با ۱۱ رویداد.
محصولات دیگری مانند گوجهفرنگی، تنباکو، برنج، و نیشکر نیز در این فهرست قرار دارند. این آمار نشان میدهد که محصولات مبتنی بر کریسپر به زودی بخش قابل توجهی از بازار کشاورزی را به خود اختصاص خواهند داد.
نقش کلیدی بخش خصوصی و دانشگاهها
بر خلاف تصور عمومی که این نوآوریها تنها در محیطهای دانشگاهی انجام میشوند، بخش خصوصی نقشی بسیار پررنگ در تجاریسازی این فناوری ایفا میکند. در حالی که دانشگاههایی مانند دانشگاه جورجیا و فلوریدا در این زمینه فعال هستند، شرکتهای بزرگ بیوتکنولوژی پیشتازان اصلی به شمار میروند. شرکتی مانند Cibus به تنهایی ۱۴ محصول را معرفی کرده و شرکتهای دیگری نظیر Corteva، Simplot و Calyxt نیز سهم بزرگی در این بازار دارند. این امر نشاندهنده انتقال سریع فناوری از آزمایشگاه به مزرعه و بازار است.
اهمیت استراتژیک ثبت اختراع (Patent)
در دنیای بیوتکنولوژی، مالکیت معنوی و ثبت اختراع (پتنت) از اهمیت حیاتی برخوردار است. یک نمونه برجسته از این موضوع، خرید شرکت سوئیسی-آمریکایی Syngenta (یکی از غولهای کشاورزی جهان) توسط شرکت چینی ChemChina در سال ۲۰۱۶ به قیمت هنگفت ۴۳ میلیارد دلار بود. دلیل اصلی این معامله، دسترسی به مجموعه عظیم پتنتهای شرکت Syngenta بود که موانع حقوقی را برای نوآوریهای آینده ChemChina از میان برمیداشت.
این رویکرد مشابه استراتژی شرکت گوگل در خرید موتورولا است. گوگل برای ورود به صنعت سختافزار موبایل، با خرید موتورولا به پتنتهای ضروری آن دست یافت و توانست گوشیهای موفقی مانند سری پیکسل را تولید کند. این مثالها نشان میدهند که در صنایع مبتنی بر فناوری، کنترل پتنتها به اندازه خود فناوری اهمیت دارد.
محصولات تجاریشده و موفقیت در بازار
فناوری کریسپر از مرحله تحقیق فراتر رفته و محصولات آن به صورت گسترده وارد بازار آمریکا شدهاند. دو نمونه موفق عبارتند از:
۱. ذرت واکسی (Waxy Corn): این محصول که توسط شرکت DuPont Pioneer در سال ۲۰۱۷ معرفی شد، در بیش از ۴۰۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی آمریکا کشت شده است. این سطح زیر کشت گسترده، نشاندهنده پذیرش بالای این فناوری توسط کشاورزان و بازار است.
۲. گیاه روغنی کاملینا (Camelina): شرکت Yield10 Bioscience با اصلاح ژنتیکی این گیاه، موفق به تولید روغنی با کیفیت بالا و فاقد اسید اروسیک شده است. این محصول توانسته به فروش ۲۷ میلیون دلاری دست یابد که یک موفقیت تجاری بزرگ محسوب میشود.
این موفقیتها در حالی رقم میخورد که در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، همچنان بحثها و تردیدهایی در مورد پذیرش و قانونگذاری این فناوری وجود دارد.
نتیجه گیری
در پایان این بخش، باید نتیجه گرفت که فناوری کریسپر دیگر یک فرضیه آزمایشگاهی نیست، بلکه به ابزار اصلی سلطه بر بازار جهانی غذا تبدیل شده است. مدل آمریکایی که بر پایه انتقال سریع تکنولوژی از شرکتهای خصوصی به مزارع و حفاظت سفتوسخت از مالکیت معنوی (پتنتها) بنا شده، فاصلهی معناداری با سایر کشورها ایجاد کرده است. مثالهای موفقیتآمیز تجاری مانند ذرت واکسی و گیاه کاملینا نشان میدهند که در دنیای امروز، امنیت غذایی با تسلط بر کدهای ژنتیکی گره خورده است. در حالی که کشورهایی مانند ایران هنوز درگیر تردیدهای اولیه قانونگذاری هستند، آمریکا با سرعت نور در حال کاشت بذرهای نسل آینده است که میتواند وابستگی غذایی سایر ملل را در دهههای آتی تضمین کند.